Is er genoeg voedsel op de wereld voor China?

Is er genoeg voedsel op de wereld voor China?

Naarmate de welvaart in China toeneemt, wordt er meer vlees geconsumeerd. Aan de basis van dat vlees staat graan, waarvan China 17 miljoen ton per jaar verbruikt. De vraag naar vlees zal blijven stijgen, maar het aanbod van graan lijkt zijn plafond te hebben bereikt. Nu China meer graan importeert via de internationale markten dreigt schaarste voor andere landen.


China is in korte tijd uitgegroeid tot een van de grootste graanimporteurs ter wereld. Volgens een recente schatting van het Amerikaanse departement van landbouw zal China in het handelsjaar 2013 – 2014 maar liefst 22 miljoen ton graan aankopen. In 2006 – slechts acht jaar geleden- had China nog een graanoverschot en exporteerde het 10 miljoen ton. Wat is de oorzaak voor deze dramatische verandering?
Twintig jaar geleden schreef ik een artikel getiteld: ‘Wie zal China van voedsel voorzien?’. Daarna besefte ik pas volledig het politieke belang van voedselzekerheid voor de Chinezen. De toenmalige leiders van het land overleefden de grote hongersnood van 1959 – 1961, waarbij 36 miljoen mensen stierven van honger. De Chinese overheid uitte publiekelijke kritiek op mijn artikel, waarin ik twijfels uitte over het vermogen van het land om de bevolking van voedsel te voorzien. Maar het begon toch in stilte zijn landbouwbeleid te hervormen. Peking begon in haar beleid onder meer te streven naar zelfvoorzienendheid, een initiatief dat nu begint te haperen.

Toenemend graanverbruik door stijgende welvaart

Het graanverbruik van China groeit sinds met 17 miljoen ton per jaar. Een vergelijking met de tarwe oogst van Australie van 24 miljoen ton plaatst deze hoeveelheid in het juiste perspectief. Aangezien China’s bevolkingsgroei begint te stagneren, valt deze toename in graanverbruik vooral te beschouwen als het gevolg van een stijging door de bevolking op de voedselladder. Dit heeft als gevolg een toenemende consumptie van vlees, melk en eieren, producten waarbij graan aan de basis staat.

Graanimport China

In 2013 at men wereldwijd circa 107 miljoen ton varkensvlees, waarvan de helft gegeten werd door China. De bevolking van 1,4 miljard in China eet momenteel zes keer meer varkensvlees als in de Verenigde Staten. Zelfs met de recente golf aan varkensvlees is de totale consumptie van vlees per persoon slechts 120 pond per jaar, nauwelijks de helft van de 235 pond vlees die men eet in de Verenigde Staten. Maar de Chinezen ambiëren een Amerikaanse levensstijl, zoals zovelen op deze aarde. Om vlees te eten, zoals de Amerikanen dat doen, zou China grofweg zijn jaarlijkse voedselleverantie moeten verdubbelen van 80 miljoen ton naar 160 miljoen ton. Uitgaande van de vuistregel dat drie tot vier pond graan nodig is om een pond varkensvlees te produceren, zou er voor nog eens 80 miljoen ton varkensvlees minstens 240 miljoen ton voedergraan nodig zijn.

China kan niet in haar eigen graanbehoefte voorzien

Waar moet dit graan vandaan komen? Boeren in China kampen met tekorten aan irrigatiewater doordat waterhoudende bodemlagen uitgeput raken. De hoeveelheid water onder de Noord-Chinese vlakte, een gebied dat de helft van het land van tarwe voorziet en voor een derde aan mais, daalt snel, in sommige gebieden meer dan 3 meter per jaar. Ondertussen wordt het resterende water ook nog eens niet gebruikt voor landbouwdoeleinden. Akkerland verdwijnt ten gunste van stedebouw en industrie. China bevindt zich nu al tussen de landen met de hoogste graanopbrengst ter wereld en de mogelijkheden om de productie op te voeren binnen de landsgrenzen zijn beperkt.
De aankoop van ‘s werelds grootste varkenshouderij en vleesverwerkingsbedrijf Smithfield Foods Inc. door een Chinees conglomeraat was duidelijk een stap om de aanvoer van varkensvlees veilig te stellen. Dat geldt ook voor de overeenkomst van China met bedrijven uit de Oekraïne met als doel toegang te verkrijgen tot landbouwgrond. Dergelijke acties van China werpen licht op de nieuwe geopolitiek van voedselschaarste waar we allemaal mee te maken hebben.

Overal op de wereld stijgt de vraag naar graan

China is niet de enige die scharrelt voor voedsel. Er zijn ongeveer 2 miljard mensen in andere landen die zich ook omhoog bewegen op de voedselladder. Zij consumeren ook meer dierlijke producten waarbij graan aan de basis staat. De combinatie van bevolkingsgroei, stijgende welvaart en de omzetting van eenderde van de Amerikaanse graanoogst in ethanol dat dient als brandstof voor auto’s doet de wereldwijde vraag naar graan toenemen tot een recordhoeveelheid van 43 miljoen ton per jaar, het dubbele van de jaarlijkse oogst van tien jaar geleden.
Boeren op de gehele wereld ploeteren om de vraag bij te houden. In het verleden stegen de prijzen als de toevoer van graan minder werd en boeren reageerden daarop door meer te produceren. Vandaag de dag is de situatie een stuk complexer geworden. Watertekorten, bodemerosie, nivellering van oogsten in landen met intensieve landbouw en klimaatverandering bedreigen de productie in toenemende mate.

Concurrentie op de internationale graanmarkt

Wanneer China steeds grotere hoeveelheden graan importeert, concurreert het direct met tal van andere graanimporterende landen, zoals Japan, Mexico en Egypte. Het gevolg zal een wereldwijde groei van voedselprijzen zijn. Degenen die zich bevinden aan de onderste sporten van de wereldwijde economische ladder – mensen die al aan het worstelen zijn om te overleven – zullen nog meer moeite hebben om het hoofd bover water te houden. Families met lage inkomens die te maken krijgen met de prijsinflatie van voedsel zullen straks niet in staat zijn om iedere dag voldoende eten te kopen.
De wereld verandert van een tijdperk van overvloed naar een tijd die gedomineerd wordt door schaarste. China’s zoektocht in de buitenwereld naar gigantische hoeveelheden graan dwingt ons te erkennen dat we op voedselgebied voor grote problemen staan. Zijn we in staat om de trend van afnemende voedselvoorraden te keren, of is de wereld op weg naar een toekomst van stijgende voedselprijzen en politieke onrust?

Lester R. Brown is hoofd van het Earth Policy Institute en auteur van ‘Full Planet, Empty Plates: The New Geopolitics of Food Scarcity’.

 

You may also like...

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>