Gelukkig, het klimaatprobleem wordt een Amerikaans veiligheidsprobleem

Gelukkig, het klimaatprobleem wordt een Amerikaans veiligheidsprobleemDe gevolgen van de klimaatverandering zijn alom zichtbaar: smeltende ijskappen, stormen, overstromingen. Recentelijk luidden een aantal oud-militairen de noodklok over deze situatie. De voormalige legerleiders beschouwen de verandering van het klimaat als een reëel veiligheidsprobleem. En dat is winst, vindt Ko Colijn, directeur van het Instituut Clingendael.


Maart 2014 was de maand die volgens velen de Koude Oorlog op de wereld terugbracht, maar volgens de NASA was het ook de op drie na warmste maart uit de geschiedenis. Vorige week werd bekend dat enorme gletsjers zich definitief aan het losmaken zijn van de Zuidpool en de zee in glijden. Het kan nog honderd jaar duren, maar de wetenschap voorspelt dat de zeespiegel er wereldwijd minstens drie meter door zal stijgen. Dat is dan nog maar de dreiging uit het Zuiden, want aan de Noordpool voltrekt zich eenzelfde drama. De opwarming gaat daar twee keer zo snel als elders op de wereld en de gevolgen zullen dramatisch zijn.

Broeikasgas: in de eerste tien jaar van de 21ste eeuw was de groei van de uitstoot twee maal zo snel als in de laatste dertig jaar van de vorige eeuw. Nu staat het permafrost op het punt van ontdooien en komen er mossen en microben tot leven die de uitstoot van broeikasgas nog verder zullen versnellen. Het wordt niet alleen broeierig, maar integrale voedselketens worden bedreigd – om te beginnen alles wat de oceaan voortbrengt, omdat verreweg de meeste CO2 daar wordt geabsorbeerd.

Als we niets doen, stijgt de temperatuur

Naaldwouden in Alaska groeiden tot nu toe stijf omhoog, maar beginnen topzwaar te worden en massaal om te vallen omdat de vrieskou ze niet langer rechtop houdt. Prachtige plaatjes voor weermannen en een wereldprimeur: een satellietfoto van Groenland uit zomer 2012 waarop het grootste eiland ter wereld ineens veranderd leek in een reusachtig meer. Voor het eerst in de historie was het oppervlak helemaal bedekt met een laagje water. Glinsterende getuige van verliezend ijs, al was het maar tijdelijk en dun. Als we niets doen, stijgt de temperatuur deze eeuw met vier à vijf graden. En dat lijkt heel aannemelijk, want tot nu toe werd de wereld het zelfs niet eens over de vraag of er een probleem was, en zelfs mét maatregelen zou de opwarming niet afnemen maar hoogstens iets minder toenemen. Dat horen we al jaren en ook al bent u geen klimaatscepticus, u zucht zachtjes: vertel ons nu eens wat nieuws.

Dat is nu gebeurd. Begin mei publiceerde het Witte Huis de National Climate Assessment. Het aantal stormen in de VS is de afgelopen halve eeuw met een kwart toegenomen. De extremen in de waterhuishouding nemen toe. Op veel plaatsen is er overvloedig veel water en wind, de kans op een superstorm als Sandy is twintig maal groter dan in 1850. In Californië worden noodplannen gemaakt voor overstromingen in steden als San Francisco en Los Angeles, terwijl Las Vegas juist dreigt uit te drogen en bijvoorbeeld tonnen zalm naar waterrijke gebieden moeten worden ‘verscheept’ om ze een kans te geven in leven te blijven.

Klimaatverandering valt niet te voorkomen

Na dertienhonderd pagina’s uitputtende voorbeelden en analyse geeft de NCA vier niet eerder gehoorde verzekeringen:

– De opwarming van de aarde is de afgelopen vijftig jaar man made. We betraden toen een unieke fase in de geschiedenis van de aarde, namelijk dat de mens de planeet begon te beïnvloeden en niet andersom.

– Niemand ontspringt de dans. Klimaatopwarming is een feit, van de top van de Mount Everest tot de bodem van oceaan, alles en iedereen zal er mee te maken krijgen.

– We zijn te laat. Klimaatverandering is niet langer te voorkomen, het tipping point is gepasseerd.

– Klimaatverandering is een clear and present danger. Dat is een onheilsformule die tot nu toe voor de ergste en meest acute veiligheidsdreigingen werd gereserveerd, sein tot militaire actie.

Ook zestien verontruste oud-topmilitairen, de CNA Corporation’s Military Advisory Board, luidden deze week de noodklok en noemden het smelten van het poolijs, het extreme weer en de voedsel-en watergevolgen de grootste bedreiging voor Amerika en de rest van de wereld. Veiligheidsbedreiging wel te verstaan, al was het maar omdat ’s werelds grootste marinebasis Norfolk door de zeespiegelstijging gevaar loopt onbruikbaar te worden.

Kijk, dat is een hoopvol teken, want als iets een veiligheidsprobleem wordt genoemd, gaan de alarmbellen pas goed schellen.

Ko Colijn is algemeen directeur van Clingendael, Nederlands Instituut voor Internationale Betrekkingen. Dit artikel verscheen eerder als column in Vrij Nederland nummer 21, 24 mei 2014.

You may also like...

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>