Hoe komen er meer en betere ESCo’s op de markt?

Hoe komen er meer en betere ESCo’s op de markt?Op symposia en congressen wordt tegenwoordig steeds vaker gesproken over ESCo’s, oftewel Energy Service Companies. Het lijkt ook het ei van Columbus: energiebesparingen realiseren en geld verdienen tegelijk. Toch loopt het in Nederland nog niet zo hard. Christine van Oeveren identificeert de blokkades en schetst een mogelijke oplossing.

Energy Service Companies (ESCo’s) zijn bedrijven die tegen vergoeding het beheer en onderhoud van een gebouw op zich nemen en zodoende energiebesparingen realiseren. Daar worden zij ook op afgerekend. De gebruiker van het gebouw krijgt hierdoor een lagere energierekening, van waaruit hij onder andere de ESCo kan betalen. Beide partijen zijn dus gebaat bij een lagere energierekening en zullen dus samen werken aan de verduurzaming van het gebouw en de besparing van energie. Werken de maatregelen niet, dan zal de ESCo het verschil financieel moeten compenseren.Dit wederzijdse voordeel schept een basis voor de vertrouwensband die nodig is voor een langdurige contractperiode.

Welke aanpassingen kan een ESCo doen?

Om tot zuiniger energieverbruik te komen wordt gestuurd op een aantal factoren: omgevingsfactoren, gedrag van medewerkers, bedrijfsprocessen en natuurlijk het gebouw zelf. Dat moet vaak geïsoleerd worden: de ramen, gevel, vloeren en het dak. Ook worden er energiezuinigere installaties geplaatst: verwarming, koeling, ventilatie, elektriciteit, licht en water.

Met het gebruik van duurzame energie kan de energierekening nog verder naar beneden gebracht worden. Dit kan door middel van zonnepanelen (voor elektriciteit en zonneboilers voor warm water), warmte/koude pompen, warmte netten, wind energie, etc.

Uit meerdere onderzoeken blijkt dat het werken met ESCo’s significant bijdraagt aan de besparing van energie. En de bestaande bouw in Nederland biedt een groot besparingspotentieel. Kantoren en woningbouw in de EU verbruiken op dit moment circa 40 procent van alle energie. Volgens onderzoek valt in de utiliteitsbouw een besparing te halen van 40 procent aan gasverbruik en 64 procent elektriciteit (verlichting).

Een aantrekkelijke markt om ESCo’s te ontwikkelen is de publieke sector, omdat het een relatief veilige markt is met lange huurtermijnen en weinig faillissementen. Publieke diensten zoals gemeentes zouden gebaat zijn met samenwerking met een ESCo. In het Energieakkoord zijn duidelijk omschreven milieu- en klimaatdoelen vastgesteld waar gemeentes aan zijn gehouden. Bovendien krijgen veel gemeentes te maken met bezuinigingen. Het realiseren van een ESCo-project kan het financieel aantrekkelijker maken om stappen te zetten richting energiebesparing.

Waarom ESCo-projecten in Nederland niet van de grond komen

Je zou kunnen zeggen dat ESCO-projecten in deze tijd als geroepen komen. Bedrijven (en zeker ook de overheid) willen graag verduurzamen en technologisch is op dat gebied veel mogelijk. Bovendien valt binnen de bestaande bebouwing in Nederland ook veel te besparen. Daarbij levert de systematiek van ESCO’s voor een stuk ontzorging voor opdrachtgevers.

Er is dus veel te zeggen voor ESCo projecten. Desondanks lukt het nog niet met de introductie van ESCo’s in Nederland. Er worden niet veel ESCo-projecten gerealiseerd in het maatschappelijk vastgoed. Dat terwijl de voordelen evident zijn en de systematiek winst biedt voor alle betrokken partijen.

Vijf problemen die introductie van ESCo’s in Nederland blokkeren

Er zijn eigenlijk vijf barrières bij introductie van de Energy Service Companies op de Nederlandse vastgoedmarkt.

Gebrek aan bekendheid: Door gebrek aan bekendheid zijn er maar weinig partijen bereid om in een project te stappen. Er zijn meestal geen voorbeelden bekend. Banken en financiële instellingen stellen zich hierdoor ook vaak terughoudend op.

Gebrek aan vertrouwen: Het blijkt nogal eens dat werkgevers in Nederland liever zelf de touwtjes in handen houden. Bedrijven vinden het ongewoon om een andere partij, in dit geval de ESCo te betalen voor een maatregel die gebouwgebonden is.

Regelgeving: Er is een gebrek aan regelgeving binnen de bestaande bouw. Zo zijn eigenaren in Nederland niet verplicht om hun vastgoed te verduurzamen. In de praktijk is het in Nederland soms lastig dat, wanneer de eigenaar van een pand aanpassingen doet (bijv. isolatie), de huurder hiervan profiteert met een lagere energierekening.

Complexiteit van projecten: ESCo projecten worden vaak als complex, zoniet overbodig, ervaren. Het is een overdracht met een externe partij die financieel goed in elkaar moet zitten. De complexiteit wordt nog eens versterkt doordat het een nieuwe manier van samenwerken is, waar dus tijd en energie in gaat zitten.

Verandering: ESCo projecten vragen om een verandering, van zowel de aanbiedende als de aannemende partij. Het vraagt om intensieve samenwerking en vertrouwen. Het opbouwen van dat vertrouwen kost tijd en moeite.

De oplossing: voorbeelden, voorlichting en een procesbeschrijving

Hoe kunnen deze barrières overwonnen worden, waardoor het werken met ESCo’s beter geaccepteerd wordt? Om de verandering in gang te gang te zetten is een combinatie nodig tussen wortel, preek, stok.

Een wortel kan voorgehouden worden door de projecten aantrekkelijker te maken in de opstartfase. Dit kan een subsidie zijn om de initiatiefkosten van de eerste projecten te verlagen. De Milieu Investerings Aftrek (MIA) of de Energie Investerings Aftrek (EIA) zouden hiervoor in aanmerking kunnen komen.

Een preek zegt het al: door voorlichting en aanschouwelijke voorbeelden kan de boodschap van verduurzaming en verandering met behulp van ESCo’s overgebracht worden. De markt biedt op dit moment nog ruimte voor ondersteunende partijen die een helpende hand leveren bij de klant. Deze kunnen klanten begeleiden bij het kiezen van een ESCo en kunnen eventueel zelfs projecten clusteren.

Actieve procesondersteuning zou ook een stimulerend effect kunnen hebben. Een ondersteunende rol middels kennis en advies zou ingevuld kunnen worden door overkoepelende organisaties zoals de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland of ESCoNetwerk.nl. Als aanzet tot een dergelijke ondersteuning heb ik in mijn onderzoek een procesbeschrijving ontwikkeld. Deze dient als leidraad voor opdrachtgevers en opdrachtnemers die behoefte hebben aan een overzicht van de stappen in een ESCo project.

De stok zijn de harde maatregelen van de overheid om duurzame doelstellingen te halen. Als eerste valt daarbij te denken aan een strengere naleving van de Wet Milieu Beheer. Hantering van strengere normen voor CO2-emissies is een andere mogelijkheid.

Een voorbeeldrol voor de overheid

Wil introductie van ESCo’s in Nederland van de grond komen, is dus een actieve rol benodigd van de overheid. Dat in het Energieakkoord opgeroepen wordt om ESCo’s in te zetten als ‘energieprestatie bevorderende investeringen’ is een positief signaal, maar er is meer nodig.

Op deze plek wil ik daarom nog eens extra pleiten voor een actieve voorbeeldrol voor de overheid. Overheden zijn uitermate geschikt om het spits af te bijten met verduurzamingmaatregelen via ESCo-projecten. Het zijn ‘veilige’ klanten voor zowel ESCo’s als financiers. De gebouwen zijn vaak voor langere tijd in bezit en gerealiseerde besparingen kunnen direct als bezuinigingsmaatregel worden ingeboekt op de begroting. Bovendien is er bij overheden juridische kennis aanwezig, evenals kennis op het gebied van aanbestedingen. Met de overheid als launching customer is het wellicht mogelijk een doorbraak te realiseren richting de rest van de markt. De voordelen zijn te groot om deze optie te negeren, zowel voor het milieu als financieel.

Christine van Oeveren schreef voor de Technische Universiteit Delft de Masterscriptie: ‘Hoe samenwerking, verandering en voorlichting zorgen voor meer en betere ESCo projecten in Nederland’ (April 2014). Op haar website Bouwblauw.nl zijn voorbeelden te vinden van case studies.

Noten:

J. M. Sipma, Verbetering referentiebeeld utiliteitssector’,  ECN, 2014

You may also like...

1 Response

  1. Chris roland Holst zegt:

    1 MBT – Gebrek aan bekendheid bij banken kan “eenvoudig” worden opgelost door ze niet te gebruiken. er zijn andere wegen!
    2 Gebrek aan vertrouwen – stel / geef harde en duidelijke energie efficiëntie garanties / financiële garanties als ESCO. Dit kan grotendeels off balance A rated georganiseerd worden.
    3 regelgeving is eigenlijk niet nodig want eigenaar van pand snijd zichzelf in de vinger door het niet te doen. Wordt alleen nog niet voldoende ingezien.
    4 ja goed project management is essentieel
    5 verandering – ja maar vertrouwen is ook te creëren door goede afspraken te maken en deze na te komen. Zie ook punt 1

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>